پلیس فتا، تهدید با عکس و فیلم، و شکایت رابطه نامشروع: راهنمای جامع حقوقی در ایران

در دنیای امروز که بخش عمده‌ای از ارتباطات ما در فضای مجازی شکل می‌گیرد، آگاهی از قوانین مربوط به حریم خصوصی، جرایم رایانه‌ای و مسائل حقوقی مرتبط با آن اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. این مقاله به بررسی سه موضوع کلیدی و پرتکرار در فضای حقوقی ایران می‌پردازد: دسترسی پلیس فتا به پیام‌ها، تهدید با انتشار عکس و فیلم خصوصی، و شکایت رابطه نامشروع.

۱. دسترسی پلیس فتا به متن پیام‌ها

یکی از دغدغه‌های اصلی کاربران فضای مجازی، میزان دسترسی نهادهای انتظامی و قضایی به محتوای پیام‌های خصوصی آن‌ها در پیام‌رسان‌هاست. در ایران، این موضوع بر اساس قانون جرایم رایانه‌ای و قانون آیین دادرسی کیفری تنظیم می‌شود.

رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption)

اکثر پیام‌رسان‌های محبوب مانند واتساپ و تلگرام از فناوری رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption) استفاده می‌کنند. این نوع رمزنگاری به گونه‌ای است که تنها فرستنده و گیرنده پیام می‌توانند محتوای آن را بخوانند و حتی خود شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات نیز به محتوای پیام‌ها دسترسی ندارند. در نتیجه، دسترسی مستقیم پلیس فتا یا هر نهاد دیگری به متن پیام‌های رمزنگاری‌شده عملاً غیرممکن است.

منبع: ایران وکلا و معید

دسترسی به متادیتا (Metadata)

با این حال، ممکن است با حکم قضایی، دسترسی به متادیتا (اطلاعات جانبی) فراهم شود. متادیتا شامل محتوای پیام نیست، بلکه اطلاعاتی مانند:

• شماره تلفن طرفین مکالمه
• زمان و تاریخ ارسال پیام
• مدت زمان مکالمات
• اطلاعات مربوط به حساب کاربری

این اطلاعات معمولاً از طریق اپراتورهای مخابراتی یا در صورت همکاری شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات، با دستور قضایی قابل پیگیری است. این روند بیشتر در جرایم سنگین مانند جرایم علیه امنیت یا کلاهبرداری‌های بزرگ اتفاق می‌افتد.

• با حکم قاضی: در صورتی که قاضی دستور قضایی برای بررسی اطلاعات مرتبط با پرونده صادر کند، پلیس فتا می‌تواند به متادیتا دسترسی پیدا کند. این امر صرفاً در شرایط قانونی و با رعایت تشریفات قضایی صورت می‌گیرد.
• بدون حکم قاضی: هیچ‌کس، از جمله پلیس فتا، بدون دستور قضایی حق دسترسی به اطلاعات خصوصی شما، اعم از پیام‌ها یا متادیتا، را ندارد. هرگونه دسترسی غیرمجاز تخلف قانونی محسوب می‌شود.

منبع: بنیاد وکلا و دادگران

۲. تهدید با انتشار عکس و فیلم خصوصی

تهدید به انتشار عکس یا فیلم خصوصی، یکی از جرایم سایبری رایج است که می‌تواند عواقب روانی و اجتماعی جدی برای قربانی داشته باشد. قوانین ایران در این زمینه به صراحت این عمل را جرم تلقی کرده‌اند.

مجازات قانونی

بر اساس ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هرگونه تهدید به انجام عملی که به ضرر حیثیت یا شرف فرد باشد، می‌تواند منجر به مجازات حبس تا دو ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق یا جزای نقدی شود. اگر این تهدید از طریق فضای مجازی صورت گیرد، طبق ماده ۱۴ قانون جرایم رایانه‌ای، انتشار یا تهدید به انتشار محتوای خصوصی (مانند عکس یا فیلم) جرم تلقی شده و می‌تواند مجازات‌هایی مانند حبس یا جزای نقدی به دنبال داشته باشد.

منبع: پلیس فتا

اقدامات لازم برای شکایت

در صورت مواجهه با چنین تهدیدی، توصیه می‌شود بلافاصله اقدامات زیر را انجام دهید:

• جمع‌آوری مستندات: تمامی پیام‌های تهدیدآمیز، اسکرین‌شات‌ها، یا هر مدرک دیگری که دال بر تهدید باشد را جمع‌آوری و نگهداری کنید.
• ثبت شکایت: شکایت خود را می‌توانید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا به صورت آنلاین از طریق سایت پلیس فتا (csirc.cyberpolice.ir) ثبت کنید.
• ارائه جزئیات: در شکوائیه خود، تمامی جزئیات مربوط به تهدید، زمان وقوع، و مستندات را ذکر کنید.

منبع: ایران وکلا و معید

۳. شکایت رابطه نامشروع

جرم رابطه نامشروع در ایران به موجب ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) تعریف شده است. این جرم شامل هرگونه رابطه غیرشرعی بین زن و مرد نامحرم است که به حد زنا نرسد (مانند تماس تلفنی، چت، یا ملاقات‌هایی که مصداق رابطه نامشروع باشد). مجازات آن تا ۹۹ ضربه شلاق تعزیری است.

اثبات جرم رابطه نامشروع

اثبات رابطه نامشروع نیازمند ادله معتبر است. بر اساس ماده ۱۶۰ قانون مجازات اسلامی، ادله اثبات جرم شامل اقرار، شهادت، قسامه، سوگند، و علم قاضی است.

• مستندات دیجیتال: اسکرین‌شات پیام‌ها یا متادیتا می‌تواند به عنوان اماره (نشانه) در نظر گرفته شود. با این حال، اعتبار این مدارک به تأیید اصالت آن‌ها توسط پلیس فتا یا کارشناسان رسمی دادگستری بستگی دارد. صرف ادعا یا وجود شماره تلفن بدون مدارک اثباتی قوی، برای اثبات جرم رابطه نامشروع کافی نیست.
• عدم دسترسی به محتوای پیام‌ها: همانطور که پیشتر اشاره شد، به دلیل رمزنگاری سرتاسری، محتوای پیام‌ها قابل دسترسی نیست، مگر اینکه خود شما یا فرد مقابل، پیام‌ها را به دادگاه ارائه دهید (مثلاً به صورت اسکرین‌شات).

منبع: لاومینگو و دادگران

۴. توصیه‌های قانونی و اقدامات عملی

در مواجهه با چنین پرونده‌های حساسی، رعایت توصیه‌های زیر می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد:

• مشاوره با وکیل: با توجه به پیچیدگی و حساسیت موضوع (اتهام رابطه نامشروع و تهدید به انتشار عکس/فیلم)، حتماً با یک وکیل متخصص در جرایم رایانه‌ای یا کیفری مشورت کنید. وکیل می‌تواند در تنظیم شکوائیه، جمع‌آوری مدارک، و دفاع از شما در دادگاه یاری‌رسان باشد.
• ثبت شکایت علیه تهدیدکننده: اگر فردی شما را تهدید می‌کند، بدون فوت وقت علیه او شکایت کنید. مدارک (اسکرین‌شات، پیام‌ها، یا هر مدرک دیگر) را به پلیس فتا یا دادسرای جرایم رایانه‌ای ارائه دهید.
• دفاع در برابر اتهام رابطه نامشروع: در دادگاه، شما می‌توانید هرگونه رابطه نامشروع را انکار کنید، مگر اینکه شواهد محکمه‌پسندی علیه شما ارائه شود. نبود محتوای پیام‌ها یا عکس‌های خصوصی بدون ارائه از سوی شما یا طرف مقابل، اثبات این جرم را برای شاکی دشوار می‌کند.
• حفاظت از اطلاعات شخصی: رمزهای عبور حساب‌های کاربری خود را به صورت دوره‌ای تغییر دهید و احراز هویت دو مرحله‌ای را فعال کنید تا از دسترسی غیرمجاز جلوگیری شود.

مراحل عملی

1. جمع‌آوری مدارک: هرگونه پیام، اسکرین‌شات، یا مدرکی که نشان‌دهنده تهدید یا ارتباط است را به دقت جمع‌آوری و نگهداری کنید.
2. مراجعه به پلیس فتا یا دادسرا: می‌توانید به صورت حضوری به دادسرای جرایم رایانه‌ای مراجعه کنید یا از طریق سایت پلیس فتا (csirc.cyberpolice.ir) شکایت خود را ثبت کنید. شماره تماس پلیس فتا (۰۹۶۳۸۰) نیز برای مشاوره و راهنمایی در دسترس است.
3. مشاوره حقوقی تخصصی: برای تنظیم شکوائیه دقیق و دفاع مؤثر در مراحل قضایی، با یک وکیل متخصص تماس بگیرید.

منبع: ایران وکلا و وکیل طباطبایی

۵. پاسخ به نگرانی‌های شما

در مورد نگرانی‌های شما از شکایت همسر و اقدامات فرد تهدیدکننده، نکات زیر را در نظر داشته باشید:

• ترس از افشای عکس/فیلم: اگر فردی واقعاً عکس یا فیلم خصوصی شما را در اختیار دارد و تهدید به انتشار می‌کند، این یک جرم محرز است و باید فوراً علیه او اقدام قانونی کنید. تعلل در این زمینه می‌تواند فرد تهدیدکننده را جسورتر کند.
• شکایت همسر: همانطور که ذکر شد، همسر شما برای اثبات رابطه نامشروع نیاز به مدارک قوی و محکمه‌پسند دارد. صرف ادعای ارتباط یا داشتن شماره تلفن بدون شواهد کافی نیست و احتمال رد شکایت در دادگاه وجود دارد. بار اثبات جرم بر عهده شاکی است.
• دسترسی غیرقانونی: هیچ‌کس، حتی پلیس فتا، نمی‌تواند بدون دستور قضایی به اطلاعات خصوصی شما دسترسی پیدا کند. اگر احساس می‌کنید کسی به صورت غیرقانونی اطلاعات شما را بررسی کرده است، می‌توانید از او شکایت کنید.