پیامک ابلاغیه قضایی جعلی: تهدیدی سایبری در ایران

این مقاله به بررسی جامع این پدیده می‌پردازد: از تعریف و تاریخچه تا روش‌های کلاهبرداری، نشانه‌های تشخیص، نمونه‌های واقعی، راه‌های پیشگیری و گزارش به پلیس فتا. هدف، آگاهی‌بخشی به شهروندان برای جلوگیری از افتادن در دام این ترفندها است. بر اساس گزارش‌های پلیس فتا، هزاران مورد کلاهبرداری سالانه از این طریق رخ می‌دهد و خسارات مالی آن به میلیاردها ریال می‌رسد.

در ادامه، با جزئیات بیشتری به این موضوع می‌پردازیم تا خوانندگان بتوانند با دانش کامل از این تهدیدات دفاع کنند.

تعریف پیامک ابلاغیه قضایی جعلی

پیامک ابلاغیه قضایی جعلی، نوعی کلاهبرداری سایبری است که در آن مجرمان با جعل هویت نهادهای قضایی مانند قوه قضائیه یا سامانه ثنا (سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی)، پیامک‌هایی ارسال می‌کنند. این پیامک‌ها معمولاً حاوی لینکی هستند که کاربر را به یک سایت جعلی هدایت می‌کند. هدف اصلی، سرقت اطلاعات بانکی، هک گوشی یا نصب بدافزار است.

سامانه ثنا، ابزاری رسمی برای ابلاغ الکترونیکی احکام و اطلاعیه‌های قضایی است که از سال ۱۳۹۵ راه‌اندازی شده. کلاهبرداران از نام این سامانه سوءاستفاده می‌کنند تا اعتماد کاربران را جلب کنند. بر اساس آمار پلیس فتا، بیش از ۷۰ درصد جرایم سایبری مرتبط با فیشینگ از طریق SMS رخ می‌دهد.

این نوع کلاهبرداری نه تنها خسارات مالی به بار می‌آورد، بلکه می‌تواند منجر به سرقت هویت و مشکلات قانونی شود. در ادامه، به بررسی تاریخچه این پدیده می‌پردازیم.

تاریخچه و گسترش این کلاهبرداری در ایران

کلاهبرداری از طریق پیامک‌های جعلی ابلاغیه قضایی از اوایل دهه ۱۳۹۰ با گسترش خدمات الکترونیکی قضایی آغاز شد. اولین گزارش‌های رسمی در سال ۱۳۹۶ از سوی پلیس فتا منتشر شد، زمانی که مجرمان شروع به جعل سایت‌های ثنا کردند. با شیوع کرونا در ۱۳۹۹، استفاده از خدمات آنلاین افزایش یافت و این جرایم نیز رشد چشمگیری داشت.

بر اساس گزارش چک پوینت ریسرچ در سال ۲۰۲۱، کمپین‌های سم‌فیشینگ (Smishing) در ایران به یک بوت‌نت گسترده تبدیل شده که هزاران دستگاه اندرویدی را آلوده کرده است. این کمپین‌ها با ارسال پیامک‌هایی در مورد شکایت قضایی، کاربران را به دانلود اپلیکیشن‌های مخرب ترغیب می‌کنند. در سال ۱۴۰۲، دادگستری کردستان گزارش داد که صدها مورد کلاهبرداری از این طریق رخ داده است.

گسترش این جرایم به دلیل دسترسی آسان به ابزارهای جعل SMS و عدم آگاهی عمومی است. در سال‌های اخیر، با همکاری پلیس فتا و قوه قضائیه، کمپین‌های آگاهی‌بخشی راه‌اندازی شده، اما همچنان چالش‌برانگیز است.

برای درک بهتر، به روش‌های کلاهبرداری می‌پردازیم.

روش‌های کلاهبرداری با پیامک ابلاغیه جعلی

کلاهبرداران از تکنیک‌های پیشرفته‌ای استفاده می‌کنند. مرحله اول، ارسال پیامک از شماره‌های شخصی یا سرشماره‌های جعلی است. متن پیام معمولاً چیزی شبیه به این است: “ابلاغیه شماره ۷۶۰۴۲۶ در خصوص شکایت قضایی شعبه ۱۹ علیه شما جهت مشاهده بر روی لینک کلیک کنید.”

پس از کلیک، کاربر به سایتی جعلی هدایت می‌شود که شبیه به سایت ثنا است. در آنجا، درخواست پرداخت مبلغ ناچیزی (مثل ۱۰۰۰ تومان) برای مشاهده ابلاغیه می‌شود. با وارد کردن اطلاعات کارت بانکی، کلاهبرداران به حساب دسترسی پیدا می‌کنند.

روش دیگر، نصب بدافزار است. لینک به دانلود APK مخرب منجر می‌شود که اطلاعات SMS، مخاطبین و OTP بانکی را سرقت می‌کند. بر اساس گزارش چک پوینت، این بدافزارها به بوت‌نت تبدیل شده و پیامک‌های بیشتری ارسال می‌کنند.

در موارد پیشرفته، از مهندسی اجتماعی استفاده می‌شود: ایجاد ترس از حکم جلب یا شکایت برای ترغیب سریع کاربر. این روش‌ها در سراسر ایران شایع است و خسارات آن به میلیاردها ریال می‌رسد.

حالا به نشانه‌های تشخیص این پیامک‌ها می‌پردازیم.

نشانه‌های تشخیص پیامک جعلی

تشخیص پیامک جعلی آسان است اگر به نکات زیر توجه کنید:

1. سرشماره: پیامک‌های رسمی ثنا فقط از سرشماره ADLIRAN ارسال می‌شود. هر پیام از شماره شخصی یا دیگر سرشماره‌ها جعلی است.
2. حضور لینک: ابلاغیه واقعی هیچ لینکی ندارد. برای مشاهده، به سایت رسمی eblagh.adliran.ir مراجعه کنید.
3. درخواست پرداخت: مشاهده ابلاغیه رایگان است. هر درخواستی برای وجه، کلاهبرداری است.
4. زبان و املا: پیامک‌های جعلی اغلب غلط املایی دارند یا زبان رسمی ندارند.
5. فوریت: ایجاد حس عجله برای کلیک، نشانه کلاهبرداری است.

برای مثال، در یک نمونه واقعی، پیامک از شماره ۰۹۱۴… ارسال شده و حاوی لینک به سایت adliran-fake.com بود. با این نشانه‌ها، می‌توانید از افتادن در دام جلوگیری کنید.

نمونه‌های واقعی کلاهبرداری

در سال ۱۴۰۲، در کهگیلویه و بویراحمد، یک شهروند با کلیک روی لینک جعلی، یک میلیارد ریال از دست داد، اما پلیس فتا وجه را بازگرداند. در کردستان، مجرمان با ارسال لینک، حساب‌ها را خالی می‌کردند و حتی بدافزار نصب می‌کردند تا شبکه هرمی ایجاد شود.

در سطح بین‌المللی، چک پوینت گزارش داد که بوت‌نت‌های ایرانی هزاران قربانی داشته و داده‌های سرقتی در دارک وب فروخته می‌شود. یک نمونه دیگر: شهروندی در خوزستان با پیامک “پیگیری پرونده قضایی” از سرشماره ۹۸۶۶۰۰۰۸۴۰۰، اطلاعاتش را از دست داد.

این نمونه‌ها نشان‌دهنده گستردگی مشکل است. در پست‌های X، کاربرانی مانند @mehrzad_danesh از دریافت دو پیامک جعلی در ۵ دقیقه خبر داده‌اند.

«با وجود تاکیدات زیاد قوه قضائیه و پلیس فتا در خصوص پیامک‌های کلاهبرداری ابلاغیه الکترونیکی سامانه ثنا، متاسفانه باز هم تعدادی از همشهریان در دام این گونه پیامک‌ها می‌افتند.»

پیامدهای افتادن در دام کلاهبرداری

افتادن در این دام‌ها نه تنها خسارت مالی مستقیم (مانند برداشت از حساب) به بار می‌آورد، بلکه می‌تواند منجر به سرقت هویت، انتشار اطلاعات شخصی، و حتی استفاده از گوشی قربانی برای کلاهبرداری از دیگران شود. بر اساس گزارش‌ها، یک قربانی می‌تواند ۱ تا ۲ میلیون تومان از دست بدهد، اما در موارد شدید، میلیاردها ریال.

علاوه بر این، نصب بدافزار می‌تواند به حریم خصوصی آسیب بزند و دستگاه را به بوت‌نت تبدیل کند. در سطح اجتماعی، این جرایم اعتماد به خدمات الکترونیکی را کاهش می‌دهد.

برای مقابله، به پیشگیری می‌پردازیم.

راه‌های پیشگیری از کلاهبرداری

پیشگیری بهترین دفاع است. نکات کلیدی:

• هرگز روی لینک‌های ناشناس کلیک نکنید.
• از آنتی‌ویروس‌های معتبر مانند آن‌هایی که پلیس فتا توصیه می‌کند، استفاده کنید.
• اطلاعات بانکی را در سایت‌های مشکوک وارد نکنید.
• برای ابلاغیه‌ها، مستقیم به سایت رسمی ثنا مراجعه کنید.
• آگاهی خانواده را افزایش دهید، به ویژه سالمندان.

قوه قضائیه نیز هشدار داده که پیامک‌های حاوی لینک پرداخت، جعلی هستند. نصب اپلیکیشن‌های امنیتی و به‌روزرسانی نرم‌افزارها ضروری است.

اقدامات قانونی و گزارش به پلیس فتا

اگر پیامک جعلی دریافت کردید، فوراً گزارش دهید. برای سوال از پلیس فتا آنلاین، به سایت حقوقدان مراجعه کنید که راهنمایی برای مشاوره فوری ارائه می‌دهد.

برای ثبت شکایت آنلاین به پلیس فتا، مراحل زیر را دنبال کنید (بر اساس راهنمای ثبت شکایت آنلاین):

1. به سایت https://cyberpolice.ir بروید و بخش “ثبت شکایت مردمی” را انتخاب کنید.
2. اطلاعات شخصی (نام، کد ملی، تماس) وارد کنید.
3. جزئیات حادثه را تو صیف کنید و مدارک (اسکرین‌شات پیامک) آپلود کنید.
4. کد رهگیری دریافت کنید و پیگیری کنید.

پلیس فتا ۲۴/۷ در دسترس است و با ارائه مدارک، می‌تواند وجه را بازگرداند. برای مشاوره حقوقی، با وکلای متخصص تماس بگیرید.

«ثبت شکایت در پلیس فتا به صورت آنلاین، امکان پیگیری سریع‌تر و دقیق‌تر جرایم سایبری را برای شهروندان فراهم کرده است.»

نقش قوه قضائیه و پلیس فتا در مقابله

قوه قضائیه با تغییر سرشماره‌ها و کمپین‌های آگاهی، تلاش می‌کند. پلیس فتا با دستگیری مجرمان (مانند مورد ۲۹ میلیون تومانی) نقش کلیدی دارد. همکاری با بانک‌ها برای مسدودسازی حساب‌های مشکوک ضروری است.

در سطح بین‌المللی، گزارش‌هایی از حملات ایرانی به دیگر کشورها وجود دارد، اما تمرکز بر دفاع داخلی است.

مطالعه موردی: یک کلاهبرداری موفق و بازپس‌گیری

در یک مورد واقعی، شهروندی در تهران با دریافت پیامک “حکم جلب صادر شده”، روی لینک کلیک کرد و ۵۰ میلیون ریال از دست داد. با گزارش به پلیس فتا و ارائه مدارک، وجه بازگردانده شد. این مورد نشان‌دهنده اهمیت گزارش سریع است.

جزئیات: کلاهبردار از بوت‌نت برای ارسال استفاده کرده بود، اما ردیابی IP منجر به دستگیری شد.

آگاهی عمومی و آموزش

آموزش از طریق رسانه‌ها، مدارس و خانواده‌ها ضروری است. پست‌های X مانند @hatammedia هشدار می‌دهند که فقط ADLIRAN رسمی است. کمپین‌های قوه قضائیه مؤثر بوده، اما نیاز به گسترش دارد.

نتیجه‌گیری

پیامک ابلاغیه قضایی جعلی تهدیدی جدی است، اما با آگاهی و اقدام سریع، قابل پیشگیری است. شهروندان باید نشانه‌ها را بشناسند، پیشگیری کنند و در صورت وقوع، به پلیس فتا گزارش دهند. برای سوال از پلیس فتا آنلاین، به این لینک و برای ثبت شکایت به این لینک مراجعه کنند. امنیت سایبری مسئولیت جمعی است.